قرص مکیدنی و اسپری نیکوتین: تفاوت‌ها و مصرف درست

قرص مکیدنی، اسپری دهانی و بینی و استنشاقی نیکوتین چه فرقی دارند؟ روش استفاده، نمونهٔ دوز محصولات مشخص، محدودیت‌ها و نکات انتخاب ایمن را بخوانید.

این گزینه‌ها چه تفاوتی با آدامس دارند؟

همهٔ این فرآورده‌ها برای رساندن نیکوتین بدون دود سیگار به کار می‌روند. تفاوت عملی در مسیر مصرف، نیاز به جویدن، زمان درگیرشدن دهان و عوارض موضعی است. اگر آدامس به کار دندان‌پزشکی می‌چسبد یا جویدن دشوار است، صرفاً کنارگذاشتن درمان تنها گزینه نیست؛ شکل دیگری ممکن است مناسب‌تر باشد [۴].

برای دیدن ستون‌های دیگر، جدول را به طرفین بکشید ↔

فرآورده شیوهٔ استفاده نکتهٔ تعیین‌کننده برای انتخاب
قرص مکیدنی حل‌شدن آهسته در دهان به جویدن نیاز ندارد، اما مدتی دهان را درگیر می‌کند.
اسپری دهانی پاشیدن داخل دهان طبق بروشور تعداد پاف و جلوگیری از استنشاق مهم‌اند.
استنشاقی دارویی استفاده از دهانی و کارتریج مخصوص شیوهٔ پک‌زدن و مدت کارتریج با محصول تغییر می‌کند.
اسپری بینی پاشیدن در بینی با اسپری دهانی فرق دارد؛ تحریک بینی و شرایط تنفسی باید بررسی شوند.

برای اعلام بهترین گزینه نباید نتایج مطالعات جداگانه را رتبه‌بندی کرد. مرور کاکرین سال ۲۰۲۳، برای برتری روشن یک نوع سریع‌اثر بر انواع دیگر شواهد کافی پیدا نکرد. سرعت شروع اثر یا ظاهر محصول هم به‌تنهایی معیار موفقیت بلندمدت نیست [۳]. این‌ها بخشی از گزینه‌های راهنمای روش‌های ترک سیگار هستند. اگر هنوز میان آدامس و چسب مردد هستید، مقایسهٔ چسب و آدامس نقطهٔ شروع مناسبی است.

قرص مکیدنی نیکوتین؛ حل‌شدن، نه جویدن

قرص را در دهان بگذارید و اجازه دهید آهسته حل شود؛ هر چند وقت یک‌بار آن را از یک سمت به سمت دیگر ببرید. آن را نجوید، محکم نمکید یا کامل قورت ندهید. راهنمای CDC برای محصول بررسی‌شده زمان حدود ۲۰ تا ۳۰ دقیقه را ذکر می‌کند. هم‌زمان فقط یک قرص استفاده کنید و برای جبران هوس، قرص‌ها را بی‌وقفه پشت سر هم نگذارید [۱، ۵].

در راهنمای آمریکایی، قدرت‌های ۲ و ۴ میلی‌گرم با توجه به زمان اولین سیگار مطرح می‌شوند: در ۳۰ دقیقهٔ نخست پس از بیداری، ۴ میلی‌گرم؛ بعد از آن، ۲ میلی‌گرم. همراه چسب ممکن است برنامهٔ دیگری، از جمله شروع با قدرت کمتر، مناسب باشد. مصرف کمتر از ۱۰ نخ یا غیرروزانه نیز نیازمند تنظیم فردی است [۱].

نمونهٔ مقدار مصرف؛ فقط برای محصول معرفی‌شده در راهنمای آمریکا

برای مصرفِ تنها، یک قرص هر ۱ تا ۲ ساعت در شش هفتهٔ اول آمده است؛ برای مصرف‌کنندگان منظم سیگار دست‌کم ۹ قرص در روز پیشنهاد می‌شود. سقف این راهنما ۵ قرص در ۶ ساعت و ۲۰ قرص در شبانه‌روز است. در هفته‌های بعد، فاصله‌ها به‌تدریج بیشتر می‌شوند. سقف، هدف روزانه نیست و این اعداد را نباید به هر برند یا مصرف همراه چسب تعمیم داد [۱].

از ۱۵ دقیقه پیش از مصرف و تا پایان حل‌شدن، چیزی نخورید و ننوشید. اگر قرص را هنگام نوشیدن قهوه یا بلافاصله پس از آن استفاده می‌کنید، زمان‌بندی را اصلاح کنید. سکسکه، سوزش معده یا تهوع می‌تواند با شیوهٔ نادرست مصرف مرتبط باشد، ولی علائم شدید یا همراه ضعف و تپش نیازمند بررسی‌اند؛ راهنمای عوارض جایگزین‌های نیکوتین مرز پیگیری را توضیح می‌دهد.

قرص مکیدنی جایگزین عددبه‌عدد آدامس نیکوتین نیست؛ حتی اگر هر دو «۲ میلی‌گرم» باشند، دستور و سقف مصرفشان را جداگانه بخوانید.

اسپری دهانی؛ پاف را به داخل ریه نکشید

در این بخش، مثال مشخص Nicorette QuickMist با ۱ میلی‌گرم در هر پاف است. بروشور آن می‌گوید دهانه را نزدیک دهان باز بگیرید، از برخورد با لب‌ها و چشم دور نگه دارید و هنگام پاشیدن، نفس را به داخل نکشید. پس از پاف، برای چند ثانیه از بلعیدن خودداری کنید؛ هنگام استفاده چیزی نخورید و ننوشید [۲].

برای نخستین استفاده، یا اگر دو روز استفاده نشده، پمپ طبق بروشور آماده می‌شود؛ پاف‌های آماده‌سازی باید دور از خود، دیگران، کودکان و حیوانات باشند. آماده‌کردن پمپ را با نوبت درمانی داخل دهان اشتباه نگیرید.

در همین محصول، یک پاف هنگام هوس و در صورت کافی‌نبودن پس از چند دقیقه پاف دوم مطرح شده است. سقف آن ۲ پاف در یک نوبت، ۴ پاف در ساعت و ۶۴ پاف در ۲۴ ساعت است. این اعداد دستور QuickMist هستند؛ نه سقف مشترک هر نوع اسپری نیکوتین و نه توصیه برای رسیدن به بیشترین مقدار. برنامهٔ کاهش و شرایط ادامه را از همان بروشور و داروساز بپرسید [۲].

سکسکه و تحریک دهان یا گلو از عوارض شناخته‌شده‌اند. اگر تحریک ادامه دارد، مصرف نامناسب یا انتخاب محصول باید بررسی شود. اسپری را خودسرانه زیر زبان، داخل بینی یا به شکل استنشاق عمیق مصرف نکنید؛ مسیر نوشته‌شده روی بسته معیار است.

استنشاقی دارویی؛ چرا تعداد کارتریج‌ها یکسان نیست؟

استنشاقی دارویی از دهانی و کارتریج نیکوتین استفاده می‌کند. نیکوتین تبخیرشده عمدتاً از دهان جذب می‌شود و روش استفاده با اسپری آسم فرق دارد. در راهنمای CDC، پک‌های کوتاه و سطحی به‌جای نفس عمیق توصیه می‌شود. این فرآورده را نباید با ویپ و مایع آن یکی گرفت [۶].

حتی نام مشترک «استنشاقی نیکوتین» به معنی مقدار مشترک نیست. برای نمونه، در برچسب بریتانیایی Nicorette Inhalator ۱۵ میلی‌گرمی، هر کارتریج حدود ۴۰ دقیقه استفادهٔ شدید، مثلاً چند نوبت کوتاه، دارد و سقف ۶ کارتریج در روز ذکر شده است. کارتریج بازشده باید پس از ۴۸ ساعت دور انداخته شود. در محصول راهنمای آمریکایی CDC، زمان و تعداد کارتریج‌ها متفاوت است؛ دستور یکی را به دیگری منتقل نکنید [۷، ۶].

دمای محیط بر آزادشدن نیکوتین در محصول بریتانیایی اثر دارد و استفاده زیر ۱۵ درجه توصیه نشده است. برای جبران، کارتریج را با بخاری یا وسیلهٔ گرم‌کننده داغ نکنید؛ دربارهٔ محیط کار سرد یا انتخاب شکل دیگر سؤال کنید. اگر بیماری راه‌های تنفسی دارید، پیش از انتخاب آن مشورت لازم است [۷].

اسپری بینی؛ محصول جدا با دستور جدا

اسپری بینی نیکوتین را از مخاط بینی می‌رساند. در راهنمای CDC، این گزینه در آمریکا نسخه‌ای است؛ این وضعیت را نمی‌توان بدون بررسی به کشور محل زندگی شما تعمیم داد. هر «دوز» محصول نمونه، یک پاف در هر سوراخ بینی است، نه یک پاف در مجموع [۸].

طبق همین راهنما، ابتدا بینی را تمیز می‌کنید، سر را کمی عقب می‌برید و هنگام پاشیدن از دهان نفس می‌کشید. نباید آن را با نفس‌کشیدن شدید به داخل بکشید. آبریزش و تحریک بینی یا اشک‌ریزش ممکن است رخ دهد؛ مشکلات مزمن بینی یا آسم را پیش از انتخاب مطرح کنید. تعداد نوبت‌ها و کاهش مصرف باید بر اساس نسخه و بسته تعیین شود.

اسپری بینی و دهانی جای یکدیگر نیستند. اگر یکی در دسترس نبود، نام محصول جایگزین، مسیر و مقدار را با داروساز بررسی کنید؛ یکسان‌بودن نام مادهٔ مؤثره برای تبدیل نوبت‌ها کافی نیست.

چگونه میان این گزینه‌ها انتخاب کنیم؟

این پرسش‌ها تصمیم را عملی‌تر می‌کنند:

  • آیا مشکل اصلی جویدن، طعم، تحریک گلو یا وقت لازم برای حل‌شدن قرص است؟
  • آیا در محیط کار می‌توانید دارو را با روش درست و فاصلهٔ لازم از غذا مصرف کنید؟
  • سابقهٔ بیماری قلبی، تنفسی، دهان و دندان یا حساسیت دارید؟
  • قرار است فرآورده به‌تنهایی استفاده شود یا همراه چسب؟
  • محصول دقیق و بروشور معتبر آن در دسترس است و هزینهٔ دوره برایتان قابل‌تأمین است؟

ترکیب چسب نیکوتین با یک فرآوردهٔ سریع‌اثر، در مرور کاکرین از مصرف یک شکل به‌تنهایی مؤثرتر بود؛ اما انتخاب دوز دو محصول نیازمند برنامه است. تعداد سیگار یا امتیاز یک تست، به‌تنهایی حکم نمی‌دهد که همه باید ترکیب مصرف کنند. راهنمای درمان ترکیبی را برای آماده‌کردن پرسش‌ها بخوانید [۳].

هنگام تهیه در ایران یا کشور دیگر چه چیزی را بررسی کنیم؟

موجودی، مجوز و شرایط فروش با کشور و زمان تغییر می‌کند؛ این مقاله فهرست فروش یا ادعای موجودبودن یک برند نیست. از داروخانه نام کامل، قدرت هر واحد، مسیر مصرف، تاریخ انقضا، اصالت و بروشور را بخواهید. بسته‌ای که فقط عنوان «ترک سیگار» دارد، به‌تنهایی نشان نمی‌دهد یک داروی جایگزین نیکوتینِ مشخص است.

نام برندهای این مقاله برای روشن‌کردن تفاوت دستورها آمده، نه توصیهٔ خرید. در بارداری، شیردهی، سن زیر ۱۸ سال یا بیماری مهم، انتخاب را با پزشک انجام دهید. داروهای مصرف‌شده نیز باید از دسترس کودک و حیوان دور باشند؛ تماس یا بلع اتفاقی کودک را فوری پیگیری کنید.

قدم بعدی؛ یک روش قابل‌اجرا انتخاب کنید

پیش از شروع، یک‌بار روش مصرف را از روی بروشور با داروساز مرور کنید و مطمئن شوید تعداد مجاز هر نوبت، ساعت و روز را با هم اشتباه نگرفته‌اید. برنامهٔ دارویی را با جایگزین‌های عملی برای دست، دهان و ذهن و برنامه‌ساز ترک همراه کنید؛ برای موقعیت هوس، هم روش استفاده از دارو و هم رفتار بعدی باید روشن باشد.

تست وابستگی به نیکوتین (فاگرستروم)

در ۶ سؤال میزان وابستگی‌تان به نیکوتین را بسنجید و بفهمید کدام روش ترک برایتان مناسب‌تر است.

تست وابستگی را انجام دهید

سؤالات متداول

پاسخ به ۵ پرسش رایج
  1. قرص مکیدنی نیکوتین را می‌توان جوید یا قورت داد؟

    نه. باید آهسته در دهان حل شود و گاهی از یک سمت به سمت دیگر جابه‌جا شود. آن را نجوید، محکم نمکید یا یک‌جا نبلعید. در نمونهٔ راهنمای CDC حل‌شدن حدود ۲۰ تا ۳۰ دقیقه طول می‌کشد؛ دستور همان محصول را بررسی کنید.

  2. اسپری دهانی و اسپری بینی نیکوتین یکی هستند؟

    نه. مسیر مصرف، مقدار هر نوبت و دستور استفاده متفاوت است. اسپری دهانی برای داخل دهان و اسپری بینی برای بینی ساخته شده است؛ آن‌ها را به‌جای یکدیگر استفاده نکنید و مقدار یک پاف را بین برندها برابر فرض نکنید.

  3. اسپری نیکوتین از قرص مکیدنی مؤثرتر است؟

    سرعت احساس اثر و راحتی مصرف با موفقیت بلندمدت یکسان نیست. مرور کاکرین شواهد کافی برای برتری روشن یک نوع سریع‌اثر بر انواع دیگر ندارد. روش مصرف، تحمل عوارض و برنامهٔ مناسب، همراه با بررسی امکان ترکیب با چسب، به تصمیم کمک می‌کنند.

  4. استنشاقی دارویی نیکوتین همان ویپ است؟

    نه. استنشاقی دارویی از دهانی و کارتریج مشخص استفاده می‌کند و نیکوتین تبخیرشده عمدتاً از دهان جذب می‌شود؛ شیوهٔ مصرف آن با ویپ یا اسپری آسم فرق دارد. مقدار و مدت استفاده از کارتریج نیز به محصول بستگی دارد.

  5. این فرآورده‌ها را می‌توان همراه چسب مصرف کرد؟

    یک فرآوردهٔ سریع‌اثر ممکن است در کنار چسب در برنامهٔ ترک قرار بگیرد. انتخاب محصول، دوز و سقف دفعات باید مشخص باشد؛ سقف مصرفِ تنها را نباید بدون بررسی به برنامهٔ ترکیبی اضافه کرد.

منابع این مطلب

۸ منبع

این مطلب بر پایهٔ منابع زیر نوشته شده است. شمارهٔ هر منبع در متن داخل [ ] آمده است.

  1. راهنمای مصرف قرص مکیدنی نیکوتین؛ مرکز کنترل بیماری‌های آمریکا CDC، ۲۰۲۴ How to Use Nicotine Lozenges
  2. اطلاعات رسمی اسپری دهانی نیکورت کوئیک‌میست؛ یک میلی‌گرم در هر پاف emc / McNeil Products Ltd، ۲۰۲۶ Nicorette QuickMist 1mg/spray mouthspray – Summary of Product Characteristics
  3. مرور کاکرین: دوزها، مدت‌ها و شکل‌های مختلف NRT (از جمله NRT ترکیبی) Cochrane، ۲۰۲۳ · مرور نظام‌مند Different doses, durations and modes of delivery of nicotine replacement therapy for smoking cessation DOI: 10.1002/14651858.CD013308.pub2
  4. جایگزین‌های نیکوتین برای ترک سیگار؛ راهنمای فعلی بریتانیا NHS Quit smoking with nicotine replacement therapies (NRTs)
  5. اطلاعات دارویی قرص مکیدنی نیکوتین؛ مدلاین‌پلاس MedlinePlus / NLM Nicotine Lozenges
  6. راهنمای استنشاقی دارویی نیکوتین؛ مرکز کنترل بیماری‌های آمریکا CDC، ۲۰۲۴ How to Use a Nicotine Oral Inhaler
  7. اطلاعات رسمی استنشاقی دارویی نیکورت با کارتریج ۱۵ میلی‌گرمی emc / McNeil Products Ltd، ۲۰۲۶ Nicorette 15mg Inhalator – Summary of Product Characteristics
  8. راهنمای مصرف اسپری بینی نیکوتین؛ مرکز کنترل بیماری‌های آمریکا CDC، ۲۰۲۴ How to Use Nicotine Nasal Spray
نویسندهٔ این مطلب

تیم تحریریهٔ ترک‌یار

تیم تحریریهٔ ترک‌یار هر مطلب را بر اساس راهنماهای سازمان جهانی بهداشت (WHO)، مرکز کنترل بیماری‌های آمریکا (CDC)، سرویس ملی سلامت بریتانیا (NHS) و مرورهای نظام‌مند کاکرین می‌نویسد و منابع هر مطلب را در انتهای آن فهرست می‌کند. بخش‌های روان‌شناختی را بازبین محتوای روان‌شناختی ترک‌یار بازبینی می‌کند؛ مطالب پزشکی بازبینی پزشکی ندارند.

بازبین محتوا

آرمان مهرآوران

بازبین محتوای روان‌شناختی

دانشجوی کارشناسی ارشد روان‌شناسی بالینی خانواده، دانشگاه شهید بهشتی. آخرین بازبینی محتوای این مطلب:
.