واژهنامهٔ ترک سیگار: اصطلاحاتی که در مسیر ترک میشنوید
معنی سادهٔ اصطلاحات رایج در ترک سیگار: نیکوتین، ولع، سندرم ترک، جایگزین نیکوتین (NRT)، وارنیکلین، COPD، دود دست دوم و دهها واژهٔ دیگر با لینک به مقالهٔ کامل.
هر اصطلاح با یک توضیح کوتاه و لینک به مقالهای که آن را کامل باز کرده است.
- آترواسکلروز Atherosclerosis
- سفت و تنگشدن رگها بهدلیل رسوب چربی و التهاب در دیوارهٔ آنها (پلاک). سیگار این روند را تسریع میکند و پایهٔ سکتهٔ قلبی، سکتهٔ مغزی و درد پا هنگام راهرفتن است. بیشتر: تاثیر سیگار بر قلب: سکته، فشار خون و…، تاثیر سیگار بر مغز: سکته مغزی، زوال عقل…
- آمفیزم Emphysema
- نوعی از بیماری انسدادی مزمن ریه که در آن دیوارهٔ کیسههای هوایی ریه تخریب میشود و سطح تبادل اکسیژن کم میشود؛ نتیجهاش تنگی نفس پیشرونده است. این تخریب برگشتپذیر نیست، اما ترک سیگار پیشرفت آن را کند میکند. بیشتر: سیگار و COPD: از سرفهٔ سیگاری تا آمفیزم…، ترک سیگار در بیماران COPD: تنها درمانی…
- اسپری و استنشاقی نیکوتین Nicotine spray / inhalator
- دو شکل سریعاثر جایگزین نیکوتین: اسپری دهانی که با هر پاف مقدار کمی نیکوتین به مخاط دهان میرساند، و استنشاقی که شبیه یک چوب سیگار است و نیکوتین را از راه دهان و گلو جذب میکند. هر دو برای مهار ولعهای ناگهانی مناسباند و معمولاً در کنار چسب استفاده میشوند. بیشتر: اسپری نیکوتین، قرص مکیدنی و استنشاقی:…، درمان ترکیبی نیکوتین: چسب + آدامس بهتر…
- اسپیرومتری Spirometry
- آزمایش سادهٔ تنفسی که با یک بازدم محکم داخل دستگاه، حجم و سرعت خروج هوا از ریه را میسنجد. راه استاندارد تشخیص COPD است و نشان میدهد سیگار چقدر از ظرفیت ریه کم کرده. بیشتر: سیگار و COPD: از سرفهٔ سیگاری تا آمفیزم…، ترک سیگار در بیماران COPD: تنها درمانی…
- برونشیت مزمن Chronic bronchitis
- التهاب طولانیمدت مجاری هوایی که با سرفهٔ خلطدار مداوم شناخته میشود؛ سرفهای که ماهها ادامه دارد و هر سال برمیگردد. «سرفهٔ سیگاری» صبحگاهی اغلب همین است و یکی از دو چهرهٔ اصلی COPD به شمار میرود. بیشتر: سیگار و COPD: از سرفهٔ سیگاری تا آمفیزم…، سرفه بعد از ترک سیگار: چرا بیشتر میشود…
- بوپروپیون Bupropion
- داروی ضدافسردگی که برای ترک سیگار هم تأیید شده و شانس ترک را بهطور معناداری بالا میبرد، هرچند از وارنیکلین و درمان ترکیبی نیکوتین کمتر مؤثر است. نیاز به نسخه دارد و در صرع یا اختلالات خوردن منع مصرف دارد. بیشتر: روشهای ترک سیگار: مقایسهٔ علمی چسب…، بوپروپیون برای ترک سیگار: مصرف، اثربخشی…
- بیماری انسدادی مزمن ریه (COPD) Chronic Obstructive Pulmonary Disease
- بیماری پیشروندهٔ ریه (شامل برونشیت مزمن و آمفیزم) که مهمترین علت آن سیگار است و با تنگی نفس، سرفهٔ مزمن و خلط شناخته میشود. ترک سیگار تنها اقدامی است که روند افت عملکرد ریه را کند میکند. بیشتر: ضررهای سیگار برای بدن: اندام به اندام،…، سیگار و COPD: از سرفهٔ سیگاری تا آمفیزم…، ترک سیگار در بیماران COPD: تنها درمانی…
- پیشگیری از عود Relapse prevention
- مجموعهٔ راهبردهایی برای اینکه بعد از ترک، دوباره سیگاری نشوید: شناسایی موقعیتهای پرخطر، برنامه برای لغزش، و ادامهٔ درمان دارویی بهاندازهٔ کافی. طبق مرور کاکرین، ادامهٔ دارو (وارنیکلین یا NRT طولانیتر) بیشتر از تمرینهای رفتاری اختصاصی به حفظ ترک کمک میکند. بیشتر: بازگشت به سیگار بعد از ترک: ۵ موقعیت…، لغزش بعد از ترک سیگار: یک نخ کشیدم،…
- پیمایش استپس (STEPS) WHO STEPwise surveillance
- پیمایش استاندارد سازمان جهانی بهداشت برای عوامل خطر بیماریهای غیرواگیر (دخانیات، تغذیه، فعالیت بدنی، فشار خون) که ایران هر چند سال آن را اجرا میکند. معتبرترین منبع آمار مصرف سیگار و قلیان در ایران، دورهای ۲۰۱۶ و ۲۰۲۱ همین پیمایش است. بیشتر: آمار مصرف سیگار در ایران: چند نفر…، آمار سیگار: حقایق ایران، جهان، مواد سمی…
- تحمل Tolerance
- حالتی که در آن بدن به نیکوتین عادت میکند و برای رسیدن به همان اثر قبلی، به مقدار بیشتری نیاز دارد. به همین دلیل تعداد سیگار روزانه با گذر سالها بالا میرود و قطع آن علائم ترک ایجاد میکند. بیشتر: نیکوتین و اعتیاد به سیگار: چرا ترک…، علائم اعتیاد به سیگار: چطور بفهمم…
- ترک یکباره Abrupt cessation (cold turkey)
- قطع کامل سیگار در یک روز مشخص، بدون کمکردن تدریجی تعداد نخها. وقتی با دارو یا جایگزین نیکوتین و پشتیبانی همراه باشد، دستکم بهاندازهٔ کاهش تدریجی مؤثر است و برای بسیاری از افراد سادهتر. بیشتر: ترک یکباره سیگار یا تدریجی: شواهد چه…، تعیین روز ترک سیگار: چطور بهترین روز را…
- تست فاگرستروم Fagerström Test
- پرسشنامهٔ ششسؤالی استاندارد برای سنجش شدت وابستگی فیزیکی به نیکوتین با نمرهٔ ۰ تا ۱۰؛ نمرهٔ ۰ تا ۲ وابستگی خیلی کم و ۸ تا ۱۰ وابستگی خیلی زیاد را نشان میدهد. بیشتر: تست وابستگی به نیکوتین (فاگرستروم): در…، علائم اعتیاد به سیگار: چطور بفهمم…
- تنباکوی حرارتی (آیکاس) Heated tobacco product / IQOS
- دستگاهی که تنباکوی واقعی را بهجای سوزاندن گرم میکند تا بخار حاوی نیکوتین تولید شود. مقدار برخی مواد سمی در آن کمتر از سیگار است، اما «کمضررتر» به معنی «بیضرر» نیست و هیچ کارآزمایی مستقلی نشان نداده به ترک کمک میکند. بیشتر: آیکاس (IQOS) و تنباکوی حرارتی: عوارض و…، قلیان، ویپ و تنباکو: حقیقت علمی دربارهٔ…
- جایگزین نیکوتین (NRT) Nicotine Replacement Therapy
- فراوردههایی مثل چسب، آدامس، قرص مکیدنی، اسپری و استنشاقی که نیکوتین را بدون دود به بدن میرسانند تا علائم ترک کمتر شود. مصرف آنها از ادامهٔ سیگار بهمراتب ایمنتر است و همهٔ شکلهای آن شانس ترک را بالا میبرند. بیشتر: روشهای ترک سیگار: مقایسهٔ علمی چسب…، چسب نیکوتین: راهنمای کامل مصرف، دوز…
- خط ملی مشاورهٔ ترک دخانیات National quitline
- خدمت تلفنی که مشاوران آموزشدیده در آن برنامهٔ ترک میدهند و در چند تماس شما را پیگیری میکنند. در ایران این خط از سال ۲۰۲۱ (۱۴۰۰) زیر نظر وزارت بهداشت راه افتاده و طبق مرور کاکرین، مشاورهٔ تلفنی چندجلسهای نرخ ترک را افزایش میدهد. بیشتر: مشاوره ترک سیگار و خط ملی مشاوره: از…، قانون کنترل دخانیات در ایران: تاریخچه و…
- درمان ترکیبی نیکوتین Combination NRT
- استفادهٔ همزمان از چسب نیکوتین (برای سطح پایهٔ ثابت) با یک فراوردهٔ سریعاثر مثل آدامس، قرص مکیدنی یا اسپری (برای ولعهای ناگهانی). شواهد با قطعیت بالا نشان میدهد این ترکیب از هر کدام بهتنهایی مؤثرتر است و از نظر ایمنی پذیرفته شده. بیشتر: درمان ترکیبی نیکوتین: چسب + آدامس بهتر…، چسب نیکوتین: راهنمای کامل مصرف، دوز…
- درمان شناختیرفتاری (CBT) Cognitive Behavioural Therapy
- روش رواندرمانی ساختیافته که با شناسایی افکار و موقعیتهای محرک و تمرین رفتارهای جایگزین، به ترک عادتها کمک میکند؛ پایهٔ بیشتر برنامههای مشاورهٔ ترک سیگار است. بیشتر: روانشناسی ترک سیگار: انگیزه، تکنیکهای…، درمان شناختیرفتاری (CBT) برای ترک…
- دژنراسیون ماکولا Macular degeneration (AMD)
- بیماری مرکز شبکیه (ماکولا) که دید مرکزی و دقیق را از بین میبرد و از علتهای اصلی کاهش بینایی در سنین بالاست. سیگاریها تا دو برابر بیشتر در معرض آن هستند و ترک سیگار مهمترین عامل خطر قابل تغییر آن را حذف میکند. بیشتر: تاثیر سیگار بر چشم: آبمروارید،…
- دوپامین Dopamine
- پیامرسان عصبی «پاداش» که وقتی نیکوتین به مغز میرسد آزاد میشود و حس لذت و رضایت کوتاهی ایجاد میکند. مغز کمکم یاد میگیرد سیگار را با این پاداش گره بزند و همین یادگیری، پایهٔ اعتیاد و ولع است. بیشتر: نیکوتین چیست و با مغز و بدن چه میکند؟، آیا سیگار واقعاً آرامش میدهد؟ حقیقت…
- دود دست دوم Secondhand smoke
- دودی که اطرافیان فرد سیگاری از سیگار روشن و بازدم او تنفس میکنند. هیچ سطح بیخطری برای آن وجود ندارد و سالانه بیش از یک میلیون مرگ در جهان به آن نسبت داده میشود. بیشتر: ضررهای سیگار برای بدن: اندام به اندام،…، دود دست دوم سیگار: خطر واقعی برای…
- دود دست سوم Thirdhand smoke
- باقیماندهٔ مواد شیمیایی دود که روی لباس، مبل، فرش و دیوار مینشیند و تا مدتها بعد از خاموششدن سیگار باقی میماند. بیشتر: ضررهای سیگار برای بدن: اندام به اندام،…، دود دست سوم: باقیماندهٔ سیگار روی…
- ذهنآگاهی Mindfulness
- تمرین توجه آگاهانه به لحظهٔ حال، از جمله مشاهدهٔ ولع بدون قضاوت و بدون واکنش فوری تا خودش فروکش کند. برای مدیریت لحظهای ولع مفید است، اما مرور کاکرین برتری روشنی برای آن نسبت به دیگر روشهای رفتاری در ترک ششماهه پیدا نکرده. بیشتر: ذهنآگاهی و مدیتیشن برای ترک سیگار:…، تکنیک تنفس برای ترک سیگار: ۴ تمرین ساده…
- روز ترک Quit date
- روزی که از پیش انتخاب میکنید و از آن به بعد دیگر سیگار نمیکشید. داشتن یک تاریخ مشخص، ذهن شما و اطرافیان را برای تغییر آماده میکند و مبنای همهٔ برنامههای ترک و شمارش روزهای بدون سیگار است. بیشتر: تعیین روز ترک سیگار: چطور بهترین روز را…، روزشمار ترک سیگار: زمان بدون سیگار، پول…، آمادگی برای ترک سیگار: چکلیست دو هفته…
- سرطانزای گروه ۱ (IARC) IARC Group 1 carcinogen
- بالاترین رده در طبقهبندی آژانس بینالمللی پژوهش سرطان: موادی که شواهد کافی برای سرطانزاییشان در انسان وجود دارد. دود تنباکو و تنباکوی بدون دود هر دو در این گروهاند؛ گروه ۱ دربارهٔ قوّت شواهد است، نه لزوماً شدت خطر. بیشتر: سیگار و سرطان: ۱۵ نوع سرطانی که سیگار…، آیا نیکوتین سرطانزاست؟ تفاوت نیکوتین…، مواد سمی موجود در سیگار: نیکوتین، قطران…
- سکتهٔ قلبی Heart attack (myocardial infarction)
- بستهشدن ناگهانی یکی از رگهای تغذیهکنندهٔ قلب که بخشی از عضلهٔ قلب را از اکسیژن محروم میکند. سیگار یکی از مهمترین عوامل قابل پیشگیری آن است و خطر آن یک سال بعد از ترک به حدود نصف فرد سیگاری میرسد. بیشتر: تاثیر سیگار بر قلب: سکته، فشار خون و…، ترک سیگار بعد از سکته قلبی: مهمترین…، قلب و فشار خون بعد از ترک سیگار: از ۲۰…
- سکتهٔ مغزی Stroke
- قطع ناگهانی خونرسانی به بخشی از مغز، یا بهدلیل لختهٔ خون یا پارگی رگ. سیگار با آسیب به دیوارهٔ رگها، غلیظکردن خون و بالابردن فشار خون خطر آن را زیاد میکند؛ این خطر بعد از ترک بهتدریج کم میشود. بیشتر: تاثیر سیگار بر مغز: سکته مغزی، زوال عقل…، تاثیر سیگار بر قلب: سکته، فشار خون و…
- سندرم ترک نیکوتین Nicotine withdrawal
- مجموعهٔ علائم جسمی و روانی (بیقراری، اضطراب، بیخوابی، افزایش اشتها، مشکل تمرکز) که بعد از قطع نیکوتین ظاهر میشوند، معمولاً در سه روز اول به اوج میرسند و طی چند هفته فروکش میکنند. بیشتر: علائم ترک سیگار: فهرست کامل، زمانبندی…، علائم ترک سیگار چند روز است؟ جدول زمانی…
- سیتیزین Cytisine
- ترکیب گیاهی با سازوکاری شبیه وارنیکلین که در بعضی کشورها بهعنوان داروی ارزان ترک سیگار استفاده میشود و در راهنمای ۲۰۲۴ سازمان جهانی بهداشت توصیه شده است. بیشتر: روشهای ترک سیگار: مقایسهٔ علمی چسب…، سیتیزین: داروی گیاهی ارزان ترک سیگار
- سیگار الکترونیک (ویپ) E-cigarette / Vape
- دستگاهی که مایع حاوی نیکوتین را گرم و به بخار قابل استنشاق تبدیل میکند. دود ندارد و مواد سمی کمتری از سیگار دارد، اما بیخطر نیست و مصرف آن برای افراد غیرسیگاری و نوجوانان توصیه نمیشود. بیشتر: قلیان، ویپ و تنباکو: حقیقت علمی دربارهٔ…، ویپ (سیگار الکترونیک) چیست و عوارض ویپ…
- شاخص سنگینی سیگارکشیدن (HSI) Heaviness of Smoking Index
- نسخهٔ کوتاه تست فاگرستروم با فقط دو پرسش: چند نخ در روز میکشید و اولین سیگار را چند دقیقه بعد از بیدارشدن. در سیگاریهای ایرانی، نتیجهٔ آن توافق خوبی با تست کامل داشته و برای غربالگری سریع در مطب مناسب است. بیشتر: علائم اعتیاد به سیگار: چطور بفهمم…، تست وابستگی به نیکوتین (فاگرستروم): در…
- عود (بازگشت) Relapse
- بازگشت به الگوی روزانهٔ سیگارکشیدن بعد از یک دورهٔ ترک. بیشتر افراد پیش از ترک نهایی چند بار عود را تجربه میکنند؛ هر تلاش، شانس موفقیت بعدی را بالا میبرد. بیشتر: روانشناسی ترک سیگار: انگیزه، تکنیکهای…، بازگشت به سیگار بعد از ترک: ۵ موقعیت…
- فشار خون Blood pressure
- نیرویی که خون هنگام حرکت به دیوارهٔ رگها وارد میکند. نیکوتین با تنگکردن رگها و بالابردن ضربان قلب، فشار خون را بعد از هر سیگار موقتاً بالا میبرد؛ همین بالاوپایین مکرر، قلب و رگها را فرسوده میکند. بیشتر: قلب و فشار خون بعد از ترک سیگار: از ۲۰…، تاثیر سیگار بر قلب: سکته، فشار خون و…
- قرص مکیدنی نیکوتین Nicotine lozenge
- قرصی که در دهان آرام حل میشود و نیکوتین را از مخاط دهان به بدن میرساند. برخلاف آدامس نیازی به فن جویدن ندارد و برای کسانی که دندان مصنوعی یا مشکل فک دارند گزینهٔ راحتتری است. بیشتر: اسپری نیکوتین، قرص مکیدنی و استنشاقی:…، آدامس نیکوتین: نحوهٔ درست جویدن، دوز و…
- قطران Tar
- مخلوط چسبناک و قهوهای ذرات جامد دود که بعد از سوختن تنباکو در ریه تهنشین میشود و بسیاری از مواد سرطانزای سیگار در همین بخش است. برچسب «کمقطران» یا «لایت» بهمعنای ضرر کمتر نیست، چون سیگاریها با پک عمیقتر همان مقدار سم را دریافت میکنند. بیشتر: مواد سمی موجود در سیگار: نیکوتین، قطران…، سیگار لایت و کمضرر: بزرگترین فریب…
- قلیان Waterpipe / Hookah
- روش مصرف تنباکو که دود از آب عبور میکند. برخلاف باور رایج، آب مواد سمی را پاک نمیکند و یک وعدهٔ یکساعتهٔ قلیان میتواند ۱۰۰ برابر یا بیشتر از حجم دود یک نخ سیگار وارد ریه کند. بیشتر: قلیان، ویپ و تنباکو: حقیقت علمی دربارهٔ…، قلیان بدتر است یا سیگار؟ مقایسهٔ علمی…
- کارآزمایی تصادفی (RCT) Randomised controlled trial
- مطالعهای که در آن شرکتکنندگان بهطور تصادفی به گروه درمان و گروه مقایسه (مثلاً دارونما) تقسیم میشوند تا تفاوت نتیجه فقط به خود درمان مربوط باشد. معتبرترین نوع مطالعه برای سنجش اثربخشی یک روش ترک است. بیشتر: روشهای ترک سیگار: مقایسهٔ علمی چسب…
- کاهش تدریجی Gradual reduction (cut down to quit)
- کمکردن پلهپلهٔ تعداد سیگار در چند هفته تا رسیدن به یک روز ترک از پیش تعیینشده. شواهد کاکرین نشان میدهد این روش فقط وقتی بهخوبی جواب میدهد که تاریخ ترک مشخص باشد و با دارو یا پشتیبانی همراه شود؛ «کمکردن» بدون مقصد معمولاً به ترک نمیرسد. بیشتر: ترک یکباره سیگار یا تدریجی: شواهد چه…، برنامهساز ترک سیگار: در چند دقیقه…
- کنوانسیون چارچوب کنترل دخانیات (FCTC) WHO Framework Convention on Tobacco Control
- اولین معاهدهٔ بینالمللی سلامت زیر نظر سازمان جهانی بهداشت که کشورها را به اقداماتی مثل هشدار روی پاکت، ممنوعیت تبلیغ، مالیات و ارائهٔ خدمات ترک متعهد میکند. ایران در سال ۲۰۰۵ به آن پیوست و قانون جامع کنترل دخانیات (۱۳۸۵) بر پایهٔ آن تصویب شد. بیشتر: قانون کنترل دخانیات در ایران: تاریخچه و…، آمار مصرف دخانیات در جهان: مرگومیر،…
- کوتینین Cotinine
- مادهٔ اصلی حاصل از تجزیهٔ نیکوتین در کبد که خیلی دیرتر از خود نیکوتین از بدن خارج میشود (نیمهعمر حدود ۱۶ ساعت در برابر حدود ۲ ساعت). به همین دلیل آزمایش خون، ادرار یا بزاق برای تشخیص مصرف تنباکو معمولاً کوتینین را میسنجد. بیشتر: نیکوتین چند روز بعد از ترک از بدن خارج…، نیکوتین چیست و با مغز و بدن چه میکند؟
- گیرندهٔ نیکوتینی Nicotinic acetylcholine receptor
- پروتئینهایی روی سطح سلولهای عصبی که نیکوتین به آنها میچسبد و زنجیرهٔ پاداش را راه میاندازد. با مصرف مکرر تعداد این گیرندهها بیشتر میشود؛ وارنیکلین و سیتیزین دقیقاً روی همین گیرندهها اثر میکنند. بیشتر: نیکوتین چیست و با مغز و بدن چه میکند؟، وارنیکلین (چمپیکس): مؤثرترین داروی ترک…، ژنتیک و اعتیاد به نیکوتین: چرا بعضیها…
- لغزش Slip / Lapse
- کشیدن یک یا چند نخ سیگار بعد از ترک، بدون بازگشت کامل به الگوی قبلی. لغزش با «عود» فرق دارد و اگر بلافاصله ادامهٔ ترک از سر گرفته شود، شکست محسوب نمیشود. بیشتر: روانشناسی ترک سیگار: انگیزه، تکنیکهای…، لغزش بعد از ترک سیگار: یک نخ کشیدم،…
- محرک Trigger / Cue
- هر موقعیت، احساس، مکان یا عادتی که بهطور خودکار میل به سیگار را روشن میکند؛ مثل قهوهٔ صبح، تمامشدن غذا، استرس یا دیدن دوست سیگاری. شناسایی محرکها و ساختن پاسخ جایگزین برای هر کدام، هستهٔ درمان رفتاری ترک است. بیشتر: محرکهای سیگار کشیدن: شناسایی و…، جایگزینی عادت برای ترک سیگار: حلقهٔ…، سیگار بعد از غذا: چرا میچسبد و چطور…
- مرگ ناگهانی نوزاد (SIDS) Sudden Infant Death Syndrome
- مرگ ناگهانی و بیتوضیح نوزاد سالم، معمولاً هنگام خواب. سیگارکشیدن مادر در بارداری و قرارگرفتن نوزاد در معرض دود دست دوم، از عوامل خطر شناختهشدهٔ آن است؛ خانهٔ بدون دود یکی از مؤثرترین راههای پیشگیری است. بیشتر: دود دست دوم سیگار: خطر واقعی برای…، سیگار در بارداری: با جنین چه میکند و…، سیگار و شیردهی: نیکوتین در شیر مادر و…
- مرور کاکرین Cochrane review
- مرور نظاممند مستقل که همهٔ کارآزماییهای معتبر دربارهٔ یک پرسش درمانی را جمع میکند، کیفیتشان را میسنجد و نتیجهٔ کلی را با یک عدد (مثل نسبت خطر) خلاصه میکند. مرورهای گروه اعتیاد به تنباکوی کاکرین، معتبرترین مرجع دربارهٔ اینکه کدام روش ترک واقعاً جواب میدهد به شمار میروند و از منابع اصلی این سایتاند. بیشتر: روشهای ترک سیگار: مقایسهٔ علمی چسب…، باورهای غلط درباره سیگار: ۱۲ افسانهٔ…
- مژکهای تنفسی Cilia
- موهای میکروسکوپی روی سطح مجاری هوایی که با حرکت موجی، خلط و ذرات را به سمت گلو میرانند تا ریه تمیز بماند. دود سیگار آنها را فلج میکند؛ بعد از ترک دوباره فعال میشوند و همین باعث سرفهٔ موقت اما مفید هفتههای اول است. بیشتر: ریه بعد از ترک سیگار: پاکسازی واقعیت…، سرفه بعد از ترک سیگار: چرا بیشتر میشود…
- مشاورهٔ ترک Cessation counselling
- پشتیبانی رفتاری ساختیافته (فردی، گروهی یا تلفنی) که به شما کمک میکند محرکها را بشناسید، برای روزهای سخت برنامه داشته باشید و انگیزهتان را حفظ کنید. حتی توصیهٔ کوتاه پزشک اثر دارد و ترکیب مشاوره با دارو بیشترین شانس ترک را میدهد. بیشتر: مشاوره ترک سیگار و خط ملی مشاوره: از…، درمان شناختیرفتاری (CBT) برای ترک…
- مصاحبهٔ انگیزشی Motivational Interviewing
- سبک گفتوگوی مشاورهای که بهجای نصیحت و فشار، با پرسشهای باز به شما کمک میکند دلایل خودتان برای ترک را پیدا کنید و تردیدتان را حل کنید. شواهد نشان میدهد ممکن است به ترک کمک کند، هرچند قطعیت شواهد پایین است. بیشتر: انگیزه ترک سیگار: چطور پیدایش کنیم و در…، مشاوره ترک سیگار و خط ملی مشاوره: از…
- مونوکسید کربن Carbon monoxide
- گاز سمی موجود در دود سیگار که جای اکسیژن را در گلبولهای قرمز میگیرد. سطح آن در خون ۱۲ ساعت بعد از آخرین سیگار به حد طبیعی برمیگردد. بیشتر: بعد از ترک سیگار چه اتفاقی میافتد؟…، مواد سمی موجود در سیگار: نیکوتین، قطران…
- ناباروری Infertility
- ناتوانی در باردارشدن پس از مدتی تلاش منظم. سیگار در زنان ذخیرهٔ تخمدان را کم میکند و یائسگی را جلو میاندازد و در مردان کیفیت اسپرم را بدتر میکند؛ ترک، بخشی از این اثرات را برمیگرداند. بیشتر: تاثیر سیگار بر ناباروری مردان: اسپرم و…، تاثیر سیگار بر باروری زنان: تخمدان،…، چقدر بعد از ترک سیگار میتوانم برای…
- ناس Naswar / Nass (smokeless tobacco)
- نوعی تنباکوی بدون دود که زیر لب یا زبان گذاشته میشود و در بعضی مناطق ایران رایج است. نداشتن دود آن را بیخطر نمیکند: آژانس بینالمللی پژوهش سرطان، تنباکوی بدون دود را در گروه ۱ (سرطانزا برای انسان) قرار داده و وابستگی به آن با پرسشنامهٔ فاگرستروم قابل سنجش است. بیشتر: ناس و تنباکوی جویدنی: عوارض، اعتیاد و…
- نسبت خطر (RR) Risk ratio / Relative risk
- عددی که نشان میدهد احتمال یک پیامد در گروه درمان چند برابر گروه مقایسه است. مثلاً نسبت خطر ۲٫۳۲ برای وارنیکلین یعنی مصرفکنندگان آن بیش از دو برابر گروه دارونما موفق به ترک شدهاند؛ برای بیماریها همین عدد یعنی خطر چند برابر شده. بیشتر: روشهای ترک سیگار: مقایسهٔ علمی چسب…، آمار سیگار: حقایق ایران، جهان، مواد سمی…
- نیکوتین Nicotine
- مادهٔ اعتیادآور اصلی تنباکو که در چند ثانیه به مغز میرسد و با آزادکردن دوپامین، حس پاداش و آرامش موقت ایجاد میکند. نیکوتین بهخودیخود عامل اصلی سرطان نیست؛ دود و مواد همراه آن هستند که بیشترین آسیب را میزنند. بیشتر: نیکوتین و اعتیاد به سیگار: چرا ترک…، نیکوتین چیست و با مغز و بدن چه میکند؟
- نیمهعمر Half-life
- مدتی که طول میکشد تا غلظت یک ماده در خون به نصف برسد. نیمهعمر نیکوتین حدود ۲ ساعت است؛ یعنی چند ساعت بعد از آخرین سیگار سطح آن بهشدت افت میکند و همین افت، اولین نشانههای ولع را روشن میکند. بیشتر: نیکوتین چند روز بعد از ترک از بدن خارج…، علائم ترک سیگار چند روز است؟ جدول زمانی…
- وارنیکلین Varenicline
- داروی تجویزی ترک سیگار (نام تجاری رایج: چمپیکس) که به گیرندههای نیکوتین در مغز میچسبد، ولع را کم میکند و لذت سیگار را میکاهد. در مرورهای کاکرین مؤثرترین داروی تکعاملی است. بیشتر: روشهای ترک سیگار: مقایسهٔ علمی چسب…، وارنیکلین (چمپیکس): مؤثرترین داروی ترک…
- ولع (کرِیوینگ) Craving
- میل شدید و ناگهانی به سیگار که معمولاً ۵ تا ۱۰ دقیقه طول میکشد و با گذر زمان کوتاهتر و کمشدتتر میشود. ولع میگذرد، چه سیگار بکشید و چه نکشید. بیشتر: علائم ترک سیگار: فهرست کامل، زمانبندی…، ولع سیگار: ۱۲ تکنیک علمی برای رد شدن از…