سیگار و شیردهی: نیکوتین در شیر مادر و راهکارهای کاهش خطر

سیگار و شیردهی: نیکوتین چطور وارد شیر می‌شه

سیگار و شیردهی با هم ترکیب راحتی نیستن، اما این به این معنی نیست که باید فوراً شیردهی رو قطع کنید. وقتی سیگار می‌کشید، نیکوتین از طریق خون وارد شیر مادر می‌شه؛ چون نیکوتین به‌راحتی از غشاهای بدن عبور می‌کنه، همون مسیری که در بارداری به جفت می‌رسید، بعد از زایمان به شیر هم می‌رسه. اگه در دوران بارداری هم سیگار می‌کشیدید، احتمالاً می‌دونید ادامهٔ اون عادت چه خطرهایی مثل دوبرابر شدن احتمال خون‌ریزی غیرعادی و افزایش خطر مشکلات جفت داشت ^[۲]؛ حالا که نوزادتون به دنیا اومده، ترک کردن هنوز هم یکی از بهترین کارهاییه که می‌تونید براش انجام بدید.

اگه هنوز کامل ترک نکردید و مسیرتون از دوران بارداری تا الان ادامه داشته، صفحهٔ ترک سیگار در بارداری رو هم ببینید؛ خیلی از نکاتش دربارهٔ مشاوره و جایگزین نیکوتین بعد از زایمان هم کاربرد داره. این مقاله هم بخشی از راهنمای بزرگ‌تر ترک سیگار در شرایط خاص است که بارداری، نوجوانی، سالمندی و بیماری رو پوشش می‌ده.

اثر بر نوزاد

نیکوتینی که از شیر مادر به نوزاد می‌رسه، می‌تونه روی الگوی خواب نوزاد اثر بذاره؛ خیلی از مادرها گزارش می‌دن نوزادشون بعد از شیر خوردن نزدیک به زمان سیگار کشیدن، بی‌قرارتر می‌شه یا دیرتر به خواب می‌ره. سیگار کشیدن هم‌چنین می‌تونه روی حجم و روند ترشح شیر اثر بذاره و باعث بشه بعضی مادرها احساس کنن شیرشون کمتر شده. این تجربه‌ها بین افراد متفاوته و عدد ثابتی براش وجود نداره، اما به‌اندازهٔ کافی رایجه که ارزش توجه داشته باشه.

نکتهٔ مهم اینه که این اثرها دلیلی برای قطع فوری شیردهی نیستن؛ در ادامه دربارهٔ همین موضوع بیشتر توضیح می‌دیم. اگه نگران رشد یا خواب نوزادتون هستید، بهتره این موضوع رو مستقیماً با پزشک اطفال یا مشاور شیردهی در میون بذارید تا با توجه به شرایط خودتون راهنماییتون کنه.

خیلی از مادرها فکر می‌کنن اگه چند ساعت سیگار نکشن، مشکل کاملاً حل می‌شه؛ ولی واقعیت اینه که هرچه تعداد نخ‌های روزانه بیشتر باشه و فاصله تا شیردهی کمتر باشه، احتمال دیدن این اثرها هم بیشتر می‌شه. به همین دلیل کاهش تعداد سیگار، حتی قبل از رسیدن به ترک کامل، خودش می‌تونه تفاوت محسوسی ایجاد کنه. این یعنی هر قدم کوچیک به سمت کمتر سیگار کشیدن، برای نوزادتون هم بی‌فایده نیست.

شیردهی با سیگار، بهتر از شیرخشک بدون سیگار؟

این یکی از سؤال‌هایی‌ه که خیلی از مادرها با شرم ازش می‌پرسن: اگه نتونستم کامل ترک کنم، بازم شیر بدم بهتره یا شیرخشک؟ توصیهٔ رایج بیشتر راهنماهای بالینی و انجمن‌های اطفال اینه که ادامهٔ شیردهی همراه با تلاش جدی برای کاهش یا ترک سیگار، معمولاً بهتر از قطع کامل شیردهی و رفتن سراغ شیرخشکه؛ چون فواید ایمنی و تغذیه‌ای شیر مادر برای نوزاد همچنان قابل‌توجه می‌مونه. با این حال این یه قانون قطعی و یکسان برای همهٔ خانواده‌ها نیست و بهتره این تصمیم رو با پزشک یا مشاور شیردهی خودتون بگیرید، نه بر اساس حدس یا حرف اطرافیان.

اگه به همین دلیل احساس گناه می‌کنید، بدونید تنها نیستید. خیلی از مادرها بین ترک کامل، کاهش مصرف و ادامهٔ شیردهی سردرگم می‌مونن؛ مهم‌ترین کار اینه که به‌جای سکوت، همین سردرگمی رو با پزشک خودتون در میون بذارید تا مسیر روشنی جلوی پاتون بذاره.

یه نکتهٔ عملی هم کمک‌کننده‌ست: اگه می‌تونید، سیگار رو درست بعد از یه نوبت شیردهی بکشید، نه درست قبلش. این کار باعث می‌شه تا نوبت بعدی شیردهی، فاصلهٔ زمانی بیشتری بین سیگار کشیدن و رسیدن نیکوتین به شیر ایجاد بشه. این یه راهکار کاهش خطره، نه جایگزینی برای ترک؛ هدف نهایی همچنان باید ترک کامل باشه.

جایگزین نیکوتین در شیردهی

اگه ترک با اراده به‌تنهایی براتون سخته، جایگزین نیکوتین (NRT) ممکنه یکی از گزینه‌ها باشه. طبق گزارش ACOG، جایگزین نیکوتین در دوران بارداری و اطراف زایمان با نرخ ترک بالاتر مرتبط بوده، هرچند شواهد دربارهٔ اون هنوز کاملاً یکدست نیست ^[۳]. منطق مشابهی معمولاً برای دوران شیردهی هم در نظر گرفته می‌شه: قرار گرفتن نوزاد در معرض مقدار کنترل‌شدهٔ نیکوتین از طریق دارو، در بیشتر موارد بهتر از قرار گرفتن در معرض هزاران مادهٔ شیمیایی دود سیگاره.

دود دست دوم و سوم برای نوزاد

فارغ از این‌که خودتون سیگار می‌کشید یا نه، دود دست دوم برای نوزاد یکی از جدی‌ترین خطرهاست. طبق گزارش CDC، دود دست دوم در بزرگسالان باعث بیماری قلبی، سکته و سرطان ریه می‌شه و در کودکان با عفونت گوش، حملات شدیدتر آسم، عفونت‌های تنفسی و افزایش خطر مرگ ناگهانی نوزاد همراهه؛ هیچ سطح بی‌خطری هم براش وجود نداره ^[۱]. یعنی حتی اگه بیرون از اتاق نوزاد سیگار بکشید، بازم ریسک از بین نمی‌ره. برای جزئیات کامل دربارهٔ این خطر، صفحهٔ دود دست دوم سیگار رو حتماً بخونید.

کمتر کسی از دود دست سوم خبر داره: ذرات و مواد شیمیایی سیگار روی لباس، مبل، پرده و حتی پوست دست شما می‌شینن و وقتی نوزاد رو بغل می‌کنید یا وسایل رو لمس می‌کنه، در معرضشون قرار می‌گیره. این باقی‌مانده‌ها فقط با هواکشیدن اتاق از بین نمی‌رن. برای همینه که توصیه می‌شه اگه هنوز کامل ترک نکردید، حتماً بیرون از خانه سیگار بکشید، بعدش دست‌ها و لباستون رو عوض کنید و قبل از بغل کردن نوزاد این کار رو تکرار کنید. توضیح کامل‌تر این پدیده در صفحهٔ دود دست سوم اومده.

قدم بعدی شما

اگه هنوز کامل ترک نکردید، اولین قدم اینه که همین هفته با پزشک یا مشاور شیردهی خودتون دربارهٔ برنامهٔ ترک و گزینه‌های ایمن مثل جایگزین نیکوتین صحبت کنید. برای داشتن یه برنامهٔ قدم‌به‌قدم، می‌تونید از برنامه‌ساز ترک سیگار هم کمک بگیرید. و اگه به فکر بارداری بعدی هم هستید، سری به چقدر بعد از ترک سیگار می‌توانم برای بارداری اقدام کنم بزنید تا زودتر برای اون مسیر هم آماده بشید.