ترک سیگار بعد از سکته قلبی: مهم‌ترین کاری که برای قلبتان می‌کنید

چرا ترک سیگار بعد از سکته قلبی مهم‌ترین قدم شماست؟

اگر به‌تازگی سکتهٔ قلبی را پشت سر گذاشته‌اید، احتمالاً پزشکتان چند توصیه به شما داده: دارو، رژیم، ورزش سبک و ترک سیگار بعد از سکته قلبی. از بین همهٔ این‌ها، ترک سیگار به‌تنهایی بیشترین اثر رو روی احتمال سکتهٔ بعدی داره. دلیلش ساده‌ست: سیگار هم‌زمان لخته‌شدن خون رو تسهیل می‌کنه، رگ‌ها رو تنگ می‌کنه و اکسیژن‌رسانی به قلب آسیب‌دیده رو کم می‌کنه. وقتی این عامل حذف بشه، قلب فرصت بیشتری برای ترمیم پیدا می‌کنه.

راهنمای ۲۰۲۱ انجمن قلب اروپا (ESC)، که با همکاری ۱۲ انجمن پزشکی تدوین شده، برای اولین بار به‌صراحت گفته که ترک سیگار باید صرف‌نظر از نگرانی دربارهٔ افزایش وزن توصیه بشه؛ چون افزایش وزن احتمالی، فایدهٔ ترک برای قلب رو کم نمی‌کنه ^[۱]. به بیان دیگه، نگرانی از چاق‌شدن نباید دلیلی برای ادامهٔ سیگار کشیدن بعد از سکته باشه؛ اگه افزایش وزن نگرانتون می‌کنه، راهکارهای جلوگیری از افزایش وزن بعد از ترک رو جداگانه با پزشک یا تغذیه‌شناستون مرور کنید.

خطر سکتهٔ دوم چقدر کم می‌شه؟

بزرگ‌ترین مطالعه توی این زمینه یک تحلیل بلندمدت توی مجلهٔ JAMA‌ست که وضعیت سیگاری‌های سابق رو با هرگزسیگاری‌ها و سیگاری‌های فعلی مقایسه کرده.

این عدد دو پیام داره: پیام اول این‌که فایدهٔ ترک خیلی زود شروع می‌شه، نه بعد از سال‌ها. پیام دوم این‌که صبر لازمه؛ قلب و عروقتون به‌تدریج ترمیم می‌شن، نه یک‌شبه. برای همین هرچه زودتر بعد از سکته ترک کنید، زمان بیشتری برای رسیدن به سطح پایین‌تر خطر دارید. برای شناخت دقیق‌تر تأثیر سیگار روی رگ‌ها و فشار خون، مقالهٔ سیگار و قلب و روند بهبود فشار خون بعد از ترک رو هم بخونید.

نکتهٔ دیگه‌ای که بیماران معمولاً می‌پرسن اینه که آیا سیگار کم‌تر یا سیگار «لایت» بعد از سکته گزینهٔ امن‌تریه. جواب نه‌ست؛ کاهش تعداد سیگار بدون ترک کامل، خطر لخته‌شدن خون و تنگی رگ‌ها رو به همون اندازه کم نمی‌کنه. تنها ترک کامله که توی مطالعات بزرگ با کاهش واقعی خطر سکتهٔ دوم همراه بوده ^[۲].

داروهای ترک سیگار در بیماران قلبی ایمن هستن؟

نگرانی رایج بیماران قلبی اینه که آیا خود داروهای ترک سیگار برای قلب خطرناک نیستن. برای وارنیکلین و بوپروپیون، پاسخ شواهد فعلی نسبتاً اطمینان‌بخشه.

کارآزمایی EAGLES، که به‌طور خاص برای بررسی ایمنی روانی‌عصبی این داروها طراحی شده بود، وارنیکلین و بوپروپیون رو توی گروه بزرگی از سیگاری‌ها با و بدون سابقهٔ بیماری روانی، در مقابل دارونما و چسب نیکوتین، مقایسه کرد. نتیجه این بود که این دو دارو عوارض روانی‌عصبی جدی رو به‌طور معناداری بیشتر از دارونما یا چسب نکردند، و وارنیکلین از هر سه گزینهٔ دیگه مؤثرتر بود؛ شایع‌ترین عارضه توی گروه وارنیکلین تهوع بود که توی ۲۵ درصد شرکت‌کننده‌ها دیده شد ^[۳]. این مطالعه دربارهٔ عوارض قلبی جدی به‌طور جداگانه گزارش مفصلی نداده، اما نکتهٔ مهم اینه که تصمیم نهایی دربارهٔ انتخاب دارو باید با در نظر گرفتن سابقهٔ سکته، داروهای قلبی فعلی و بقیهٔ بیماری‌های شما گرفته بشه. جزئیات نحوهٔ مصرف و انتظارات از این دارو رو توی راهنمای وارنیکلین بخونید.

جایگزین نیکوتین بعد از سکته چه زمانی مجازه؟

خیلی از بیماران فکر می‌کنن چون خود نیکوتین رگ‌ها رو کمی تنگ می‌کنه، جایگزین نیکوتین بعد از سکته ممنوعه. واقعیت پیچیده‌تر از این حرفه: مقدار نیکوتینی که از چسب یا آدامس وارد بدن می‌شه بسیار کمتر و آروم‌تر از نیکوتین سیگاره، و برخلاف سیگار، هزاران مادهٔ سمی و مونوکسید کربن نداره. کالج سلطنتی پزشکان بریتانیا توی گزارش مفصل خودش دربارهٔ کاهش آسیب تنباکو، جایگزین‌های نیکوتین رو گزینه‌ای با پتانسیل زیاد برای کاهش مرگ و ناتوانی دونسته و استفاده از اون‌ها به‌جای سیگار رو توصیه کرده ^[۴].

با این حال، توی روزهای اول بعد از سکته، تصمیم دربارهٔ شروع جایگزین نیکوتین باید با تیم درمان بیمارستان هماهنگ بشه؛ گاهی پزشک ترجیح می‌ده چند روز صبر کنه یا دوز پایین‌تری شروع کنه. اگه می‌خواید بدونید چه عوارضی طبیعیه و کی باید نگران شد، عوارض چسب نیکوتین و سایر جایگزین‌ها توضیح کاملی داره.

بازتوانی قلبی و ترک سیگار چه ارتباطی دارن؟

برنامه‌های بازتوانی قلبی (کاردیاک ریهب) معمولاً شامل ورزش زیر نظر، آموزش تغذیه و مشاورهٔ روانی هستن؛ خیلی از این برنامه‌ها مشاورهٔ ترک سیگار رو هم کنارشون دارن. این ترکیب فرصت خوبیه، چون همون زمانی که بدنتون تحت نظره و روتین جدیدی می‌سازید، بهترین لحظه برای شکستن عادت سیگار هم هست. اگه توی بازتوانی قلبی شرکت می‌کنید، حتماً از تیم درمان بپرسید چه پشتیبانی ترک سیگاری کنار برنامه ارائه می‌دن؛ ترکیب دارو با مشاورهٔ رفتاری معمولاً از هرکدوم به‌تنهایی مؤثرتره.

نکتهٔ عملی: روزهای اول بعد از سکته و ترخیص از بیمارستان، محیط خانه معمولاً بدون سیگاره. از همین فرصت استفاده کنید و محرک‌های قدیمی مثل قهوهٔ صبح یا زمان استراحت بعد از غذا رو از قبل شناسایی کنید تا براشون جایگزین آماده داشته باشید.

خیلی از بیماران بعد از سکته می‌پرسن آیا استرس ناشی از خود بیماری، ولع سیگار رو بیشتر می‌کنه. جواب معمولاً بله‌ست؛ اضطراب دربارهٔ سلامتی و تغییر ناگهانی سبک زندگی می‌تونه ولع رو توی هفته‌های اول تشدید کنه. برای همین بهتره از همون روزهای اول، یک برنامهٔ مشخص برای مدیریت ولع داشته باشید: چند نفس عمیق، یک قدم کوتاه توی محیط امن، یا تماس با یکی از اعضای خانواده وقتی ولع سراغتون می‌آد. تیم بازتوانی قلبی معمولاً می‌تونه تکنیک‌های مدیریت استرس متناسب با وضعیت قلبی‌تون رو هم آموزش بده.

خانواده چطور می‌تونه کمک کنه؟

بعد از یک اتفاق ترسناک مثل سکته، خانواده معمولاً خیلی نگرانه و همین نگرانی می‌تونه کمک یا فشار اضافه باشه. بهتره خانواده به‌جای سرزنش یا کنترل مداوم، کنار شما بمونه: یادآوری آروم، همراهی توی پیاده‌روی‌های تعیین‌شدهٔ بازتوانی، و کمک به دورکردن سیگار و فندک از خانه. اگه بعد از سکته دوباره سیگار کشیدید، بهترین واکنش خانواده، سرزنش نیست بلکه کمک به بازگشت سریع به مسیر ترکه. راهنمای کامل‌تری برای اطرافیان توی حمایت خانواده در ترک سیگار اومده.

برای دیدن این موضوع کنار بقیهٔ شرایط خاص مثل بارداری، نوجوانی، سالمندی و بیماری‌های دیگه، صفحهٔ ترک سیگار در شرایط خاص رو هم ببینید. اگه بیماری زمینه‌ای دیگه‌ای مثل دیابت یا COPD هم دارید، مقاله‌های اختصاصی ترک سیگار در بیماران COPD و ترک سیگار برای دیابتی‌ها رو هم بخونید.

قدم بعدی شما

اگه تازه از بیمارستان مرخص شده‌اید، همین امروز با پزشک قلبتون دربارهٔ بهترین روش ترک سیگار برای وضعیت خودتون صحبت کنید؛ چه چسب نیکوتین باشه چه وارنیکلین یا بوپروپیون. برای گام‌به‌گام کردن مسیر، راهنمای کامل ترک سیگار رو هم کنار توصیه‌های پزشکتون دنبال کنید.