ترک سیگار بعد از تشخیص سرطان: هنوز خیلی چیزها را عوض می‌کند

«حالا که سرطان دارم، دیگر چه فایده‌ای داره؟»

این سؤالی است که خیلی از بیماران بعد از شنیدن خبر تشخیص، در ذهنشان می‌چرخد: حالا که بیماری اتفاق افتاده، ترک سیگار بعد از تشخیص سرطان چه فایده‌ای می‌تواند داشته باشد؟ این سؤال کاملاً قابل‌درکه؛ وقتی دنیا یک‌باره سنگین می‌شه، ترک یک عادت چندین‌ساله شاید آخرین چیزی باشه که حال‌وحوصله‌اش رو دارید.

اما جواب علمی روشنه: فایده داره، و فایده‌اش کم هم نیست. بزرگ‌ترین مرور شواهد در این زمینه، بخشی از گزارش تاریخی جراح عمومی آمریکا در سال ۲۰۱۴ بود که برای اولین بار به‌طور مفصل اثر سیگار روی بیماران سرطانی رو بررسی کرد. نتیجه این بود که ادامهٔ سیگار کشیدن بعد از تشخیص سرطان با افزایش مرگ‌ومیر کلی و مرگ‌ومیر ناشی از خود سرطان، افزایش عوارض درمان، بازگشت بیماری و بروز سرطان دوم همراهه ^[۱]. یک تفسیر تخصصی دیگر که بر همین گزارش نوشته شده، همین یافته‌ها رو تأیید می‌کنه و اضافه می‌کنه که ادامهٔ سیگار کشیدن با کیفیت زندگی پایین‌تر و طول عمر کمتر در بیماران سرطانی مرتبطه ^[۲]. به بیان دیگر، تشخیص سرطان پایان مسیری نیست که در آن ترک سیگار بی‌معنا بشه؛ برعکس، دقیقاً همین‌جاست که ترک می‌تونه بیشترین فرق رو ایجاد کنه.

ترک سیگار روی جراحی، شیمی‌درمانی و پرتودرمانی چه اثری داره؟

اگه قراره جراحی بشید، بدن شما برای بهبود زخم به اکسیژن‌رسانی خوب نیاز داره؛ سیگار همین اکسیژن‌رسانی رو کم می‌کنه و می‌تونه بهبود زخم رو کندتر و خطر عفونت رو بیشتر کنه. در شیمی‌درمانی و پرتودرمانی هم داستان مشابهه: بدنی که هم‌زمان با آسیب سیگار دست‌وپنجه نرم می‌کنه، معمولاً عوارض جانبی درمان رو سخت‌تر تحمل می‌کنه. گزارش جراح عمومی آمریکا دقیقاً همین رو نشون داد: ادامهٔ سیگار کشیدن با تشدید سمیت درمان همراهه ^[۱].

این به این معنا نیست که اگه هنوز سیگار می‌کشید، درمانتون اثر نمی‌کنه؛ به این معناست که ترک، حتی در همین مرحله، می‌تونه شرایط رو برایتون کمی راحت‌تر کنه. اگه نگران هستید که آیا الان زمان مناسبی برای ترکه یا بهتره صبر کنید، این نگرانی رو با تیم درمانتون در میان بذارید؛ اکثر تیم‌های انکولوژی از بیماران می‌خوان هرچه زودتر، حتی همان روز تشخیص، سیگار رو کنار بذارن.

خطر سرطان دوم و بازگشت بیماری

یکی از نگرانی‌های واقعی بعد از درمان موفق سرطان، احتمال بازگشت بیماری یا بروز یک سرطان دومه. شواهد گزارش‌شده در بررسی‌های جراح عمومی آمریکا نشون می‌ده ادامهٔ سیگار کشیدن بعد از تشخیص با افزایش خطر بازگشت بیماری و بروز سرطان‌های دوم مرتبطه ^{[۲، ۱]}. برای شناخت کامل‌تر اینکه سیگار دقیقاً چه سرطان‌هایی ایجاد می‌کنه و خطر بعد از ترک چطور تغییر می‌کنه، مقالهٔ سیگار و سرطان را هم بخونید.

اگه همین حالا در حال گذر از دوران درمان یا پیگیری بعد از درمان هستید، دانستن این نکته می‌تونه دلگرم‌کننده باشه: ترک سیگار یکی از معدود کارهاییه که کاملاً در اختیار خودتونه و می‌تونه احتمال بازگشت بیماری رو کم کنه.

کیفیت زندگی و بقا: چیزی که واقعاً حس می‌کنید

فراتر از آمار و درصدها، خیلی از بیمارانی که ترک رو در همین دوران انجام داده‌اند، می‌گن نفس‌کشیدن راحت‌تر شده، انرژی روزانه‌شون کمی بیشتر شده و حس کنترل بیشتری روی بدنشون پیدا کرده‌اند؛ حسی که در دوران درمان سرطان، ارزش زیادی داره. شواهد رسمی هم همین رو تأیید می‌کنن: ادامهٔ سیگار کشیدن با کیفیت زندگی پایین‌تر در بیماران سرطانی همراهه، در حالی‌که ترک، حتی در همین مرحله، می‌تونه این روند رو برگردونه ^[۲].

چطور در این دوره سخت ترک کنیم؟

راهنمای بالینی سازمان جهانی بهداشت برای ترک دخانیات در بزرگسالان، ترکیب دارو (جایگزین نیکوتین، وارنیکلین، بوپروپیون یا سیتیزین) با پشتیبانی رفتاری رو توصیه می‌کنه، حتی اگه این پشتیبانی فقط چند دقیقه مشاورهٔ کوتاه از سوی کادر درمان باشه ^[۳]. برای بیماران سرطانی، این یعنی نیازی نیست به‌تنهایی و فقط با اراده ترک کنید؛ می‌تونید همزمان با تیم درمانتون دربارهٔ دارو صحبت کنید و از مشاورهٔ ترک هم کمک بگیرید. برای مرور کامل همهٔ روش‌های موجود، از چسب نیکوتین تا داروهای خوراکی، راهنمای روش‌های ترک سیگار را ببینید.

اگه همزمان با تشخیص سرطان، احساس اضطراب یا خلق پایین هم دارید، این کاملاً طبیعیه و به تنهایی نباید مانع ترک بشه؛ ترک سیگار با افسردگی یا اضطراب نشون می‌ده این دو مسیر می‌تونن همزمان و ایمن پیش برن.

حمایت روانی: تنها نیستید

تشخیص سرطان به‌تنهایی بار روانی سنگینی داره؛ اضافه‌کردن تلاش برای ترک سیگار به این بار، ممکنه در نگاه اول ترسناک به‌نظر برسه. اما تجربهٔ بسیاری از بیماران نشون می‌ده وقتی این دو مسیر با حمایت درست همراه بشن، نه‌تنها غیرممکن نیستن، بلکه می‌تونن به هم کمک هم کنن: بسیاری از بیماران می‌گن بعد از ترک، احساس کردند بالاخره کاری در دستان خودشونه، در دنیایی که خیلی چیزهایش از کنترلشون خارج شده.

خانواده، دوستان، گروه‌های حمایتی بیماران سرطانی و مشاوران روانی همگی می‌تونن در این مسیر همراهتون باشن. اگه نمی‌دونید چطور از اطرافیانتون کمک بخواید یا آن‌ها چطور می‌تونن بهترین همراهی رو داشته باشن، حمایت خانواده در ترک سیگار راهنمای عملی خوبی برای هر دو طرفه. به یاد داشته باشید: هدف کمال نیست؛ هر روز، هر ساعت بدون سیگار، قدمیه که به نفع شماست، حتی اگه مسیر با فراز و فرود همراه باشه.

اگه همزمان با سرطان، بیماری زمینه‌ای دیگری مثل مشکلات ریوی هم دارید، صفحهٔ ترک سیگار در شرایط خاص راهنمای هر شرایط رو جداگانه معرفی می‌کنه؛ از جمله ترک سیگار در بیماران COPD.

قدم بعدی شما

اگه به‌تازگی تشخیص سرطان گرفته‌اید و هنوز سیگار می‌کشید، لازم نیست همین امروز همه‌چیز رو کامل کنید؛ کافیه در همین ویزیت بعدی، موضوع ترک سیگار رو با تیم درمانتون مطرح کنید و از آن‌ها بخواید در انتخاب دارو و مشاورهٔ مناسب کمکتون کنن. برای گام‌های بعدی، راهنمای کامل ترک سیگار را هم در کنار برنامهٔ درمانی‌تون مرور کنید.