ترک سیگار قبل از عمل جراحی: چند هفته لازم است و چرا مهم است

سیگار با زخم و بیهوشی چه می‌کنه

اگه جراحتون گفته پیش از عمل باید سیگار رو ترک کنید، این حرف رو جدی بگیرید؛ ترک سیگار قبل از عمل جراحی فقط یه توصیهٔ کلی نیست، یه اقدام مشخصه که مستقیم روی نتیجهٔ عمل شما اثر می‌ذاره. نیکوتین رگ‌های خونی رو تنگ می‌کنه و منوکسیدکربن دود سیگار ظرفیت خون برای حمل اکسیژن رو کم می‌کنه؛ یعنی بافتی که باید بعد از عمل ترمیم بشه، اکسیژن و خون کمتری دریافت می‌کنه. در فراتحلیلی که داده‌های ۱۴۰ مطالعهٔ گروهی و بیش از ۴۷۹ هزار بیمار رو بررسی کرده، عوارض ترمیم زخم به‌طور معناداری در سیگاری‌ها بیشتر از غیرسیگاری‌ها و در کسایی که قبلاً سیگار می‌کشیدن بیشتر از کسایی بوده که هیچ‌وقت سیگار نکشیده بودن؛ ترک سیگار نزدیک به زمان عمل هم خطر عفونت محل جراحی رو کم می‌کنه ^[۲].

سیگار روی ریه‌ها هم اثر می‌ذاره، و همین موضوع یکی از دلایل اصرار تیم بیهوشیه: ریهٔ ضعیف‌تر یعنی احتمال بیشتر عوارض تنفسی حین و بعد از بیهوشی. این مقاله بخشی از راهنمای بزرگ‌تر ترک سیگار در شرایط خاص است که بارداری، نوجوانی، سالمندی و جراحی رو هم پوشش می‌ده.

عدد WHO: هر هفته چقدر خطر کم می‌شه

یکی از روشن‌ترین اعداد موجود دربارهٔ این موضوع، از یه بررسی مشترک سازمان جهانی بهداشت با دانشگاه نیوکاسل و انجمن جهانی جوامع بیهوشیه: ترک حدود ۴ هفته یا بیشتر پیش از جراحی، خطر عوارض رو کم می‌کنه و نتیجهٔ عمل رو تا ۶ ماه بعد بهتر می‌کنه؛ و مهم‌تر از اون، هر هفتهٔ اضافه‌ای که بدون سیگار سپری بشه (فراتر از همون ۴ هفته)، نتیجه رو حدود ۱۹ درصد بهتر می‌کنه ^[۱]. یعنی این یه آستانهٔ صفر و یکی نیست؛ هرچه زودتر شروع کنید و هرچه بیشتر ادامه بدید، فایده‌اش بیشتر می‌شه.

حداقل ۴ هفته: چرا

عدد ۴ هفته از هوا نیومده. مرور کاکرین دربارهٔ مداخلات ترک پیش از جراحی نشون می‌ده برنامه‌های ترک شامل جایگزین نیکوتین، نرخ ترک کوتاه‌مدت رو بالا می‌برن و ممکنه عوارض بعد از عمل رو هم کم کنن؛ این مرور نتیجه رو هم در زمان جراحی و هم ۱۲ ماه بعد بررسی کرده ^[۳]. یه مرور سیستماتیک به‌روزتر هم همین شواهد رو تأیید و تکمیل کرده ^[۴]. طی چند هفته بدون سیگار، ظرفیت ریه کمی بهتر می‌شه، سطح اکسیژن خون بالا می‌ره و بدن فرصت بیشتری برای آماده‌شدن برای ترمیم زخم پیدا می‌کنه؛ برای همینه که این بازه به‌عنوان حداقل مفید در نظر گرفته می‌شه، نه یه عدد دلبخواهی.

اگه فاصلهٔ شما تا عمل کمتر از ۴ هفته‌ست، نا امید نشید؛ طبق همون گزارش WHO، هر روز و هر هفتهٔ بدون سیگار، حتی کمتر از این آستانه، بازم فایدهٔ واقعی داره ^[۱]. برای شروع مسیر ترک، هرچقدر هم که فرصت کم باشه، صفحهٔ راهنمای کامل ترک سیگار قدم‌های اولیه رو روشن می‌کنه.

جراحی زیبایی: بینی، لیفت، ایمپلنت

جراحی‌های زیبایی از این قاعده مستثنا نیستن؛ در واقع بعضی از حساس‌ترین موردها همین‌جان. رینوپلاستی (جراحی بینی) و لیفت صورت به خون‌رسانی دقیق و ظریف پوست و غضروف وابسته‌ان، و همون تنگ‌شدن رگ‌های ناشی از نیکوتین می‌تونه باعث بشه بافت پوست به‌اندازهٔ کافی خون نگیره و نتیجهٔ زیبایی مدنظرتون کامل شکل نگیره؛ جزئیات بیشتر دربارهٔ اثر سیگار روی پوست صورت رو در صفحهٔ تأثیر سیگار بر پوست صورت بخونید.

ایمپلنت دندان هم دقیقاً به همین دلیل حساسه: موفقیت ایمپلنت به جوش‌خوردن اون با استخوان فک و لثهٔ سالم وابسته‌ست، و سیگار هم خون‌رسانی به لثه رو کم می‌کنه و هم خطر شکست ایمپلنت رو بالا می‌بره. برای اطلاعات کامل‌تر، سیگار و دندان و لثه رو ببینید. خلاصه این‌که اگه برای هر نوع جراحی زیبایی یا دندان‌پزشکی برنامه‌ریزی می‌کنید، ترک سیگار رو بخشی جدایی‌ناپذیر از آمادگی قبل از عمل در نظر بگیرید.

بعد از جراحی: کی می‌شه سیگار کشید؟

پاسخ ساده و صادقانه اینه: هیچ‌وقت بهتره. ترمیم زخم بعد از عمل هفته‌ها و گاهی ماه‌ها طول می‌کشه، و برگشتن به سیگار در همین دوره دقیقاً همون خطرهایی رو که قبل از عمل سعی کردید کم کنید، دوباره برمی‌گردونه. مرور کاکرین نتیجهٔ برنامه‌های ترک پیش از جراحی رو تا ۱۲ ماه بعد هم دنبال کرده، که نشون می‌ده هدف نباید فقط رد کردن روز عمل باشه، بلکه ادامه‌دادن ترک در بلندمدته که بیشترین فایده رو داره ^[۳].

خیلی از بیمارها بعد از این‌که با موفقیت چند هفته بدون سیگار عمل رو پشت سر گذاشتن، همون تجربه رو به‌عنوان نقطهٔ شروع یه ترک همیشگی نگه می‌دارن؛ چند هفتهٔ بعد، حتی تغییرات ظاهری مثل رنگ و شادابی پوست صورت هم به همین ترک اضافه می‌شه، روندی که تغییرات چهره و پوست بعد از ترک سیگار با جزئیات نشون می‌ده. اگه شما هم به همین‌جا رسیدید، به‌جای برگشتن به سیگار «فقط یه نخ»، همون مسیر رو ادامه بدید.

دورهٔ نقاهت خودش هم می‌تونه یه فرصت باشه: در روزهای اول بعد از عمل، معمولاً به‌خاطر درد یا محدودیت‌های حرکتی، بیرون رفتن برای سیگار کشیدن سخت‌تره؛ همین وقفهٔ اجباری رو می‌شه به نفع خودتون تبدیل کنید و به‌جای برگشتن سراغ عادت قدیمی به محض بهتر شدن حالتون، همون بی‌سیگاری رو ادامه بدید. اگه در این دوره وسوسه سراغتون اومد، یادآوری اینه که همون رگ‌های تازه ترمیم‌شده، دوباره در معرض همون آسیب قرار می‌گیرن.

جایگزین نیکوتین قبل از عمل

اگه ترک با اراده به‌تنهایی سخته، جایگزین نیکوتین می‌تونه کمک‌کننده باشه؛ طبق مرور کاکرین، برنامه‌های ترک پیش از جراحی که شامل جایگزین نیکوتین بودن، نرخ ترک کوتاه‌مدت رو بالا بردن ^[۳]. برای آشنایی کامل با نحوهٔ درست استفاده از چسب، دوز مناسب و طول درمان، صفحهٔ چسب نیکوتین رو ببینید.

قدم بعدی شما

اگه تاریخ عمل جراحی‌تون مشخص شده، همین امروز با جراح یا پزشک خودتون دربارهٔ برنامهٔ ترک صحبت کنید؛ هرچقدر هم که فاصله تا عمل کوتاه باشه، شروع کردن ارزشش رو داره. برای داشتن یه برنامهٔ قدم‌به‌قدم می‌تونید از برنامه‌ساز ترک سیگار هم کمک بگیرید، و یادتون باشه هدف نهایی فقط رد کردن روز عمله، نه برگشتن به سیگار بعدش.